સમજાવો કે વધુ અંતર માટે,વિવર્તનને કારણે થતું ફેલાવો એ કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્રને કારણે થતા ફેલાવા કરતા વધારે હોય છે. અથવા ફ્રેનલ અંતરનું મહત્વ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) માપના છિદ્ર (aperture) પર સમાંતર કિરણો આપાત કરતા,વિવર્તિત પ્રકાશ $\theta$ ખૂણે ફેલાય છે,જ્યાં કોણીય પહોળાઈ $\theta \approx \frac{\lambda}{a}$ છે.
$z$ જેટલું અંતર કાપ્યા પછી,વિવર્તનને કારણે બીમની પહોળાઈ $w = z \theta = \frac{z \lambda}{a}$ થાય છે.
ફ્રેનલ અંતર $z_F$ એ એવું અંતર છે જ્યાં વિવર્તનને કારણે થતો ફેલાવો એ છિદ્રના માપ $a$ જેટલો થાય છે.
$a = \frac{z_F \lambda}{a}$ લેતા,આપણને $z_F = \frac{a^2}{\lambda}$ મળે છે.
જ્યારે અંતર $z \ll z_F$ હોય,ત્યારે વિવર્તનને કારણે થતો ફેલાવો છિદ્રના માપની સરખામણીમાં નગણ્ય હોય છે અને પ્રકાશ સીધી રેખામાં ગતિ કરે છે,જે કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્રને અનુરૂપ છે.
જ્યારે અંતર $z > z_F$ હોય,ત્યારે વિવર્તનને કારણે થતો ફેલાવો એ કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્રના ફેલાવા કરતા વધી જાય છે. આમ,કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્ર એ માત્ર ત્યારે જ માન્ય છે જ્યારે તરંગલંબાઈ $\lambda \to 0$ હોય અથવા અંતર $z \ll z_F$ હોય.

Explore More

Similar Questions

શ્વેત પ્રકાશ વડે એક સ્લિટ ફ્રોનહોફર વિવર્તન ભાત રચાય છે. પ્રકાશની કઈ તરંગલંબાઈ માટે વિવર્તન ભાતમાં ત્રીજું ગૌણ અધિકતમ,$6500 Å$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા લાલ પ્રકાશની ભાતના બીજા ગૌણ અધિકતમ સાથે સંપાત થશે ($Å$ માં)?

ફ્રેનલ અંતર (Fresnel distance) એટલે શું? તેનું સૂત્ર લખો.

$0.3 \ cm$ ના એપર્ચર અને $6000 \ Å$ તરંગલંબાઇ ધરાવતા પ્રકાશ માટે કયા અંતર સુધી કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્ર (ray optics) એક સારું અંદાજ છે ($m$ માં)?

ફ્રોનહોફર વિવર્તન ભાતમાં,સ્લિટની પહોળાઈ $0.5 \ mm$ છે અને પડદો લેન્સથી $2 \ m$ દૂર છે. જો વપરાયેલ પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $5500 \ Å$ હોય,તો મધ્યસ્થ અધિક્તમની બંને બાજુએ આવેલા પ્રથમ ન્યૂનતમ વચ્ચેનું અંતર કેટલું હશે ($mm$ માં)? ($\theta$ નાનું છે અને રેડિયનમાં માપવામાં આવે છે).

ફ્રૉનહોફર વિવર્તનમાં,$6328 \ \mathring{A}$ તરંગલંબાઈનો પ્રકાશ $0.2 \ mm$ પહોળાઈની સ્લિટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે,તો ગૌણ મહત્તમ અથવા ન્યૂનતમની કોણીય પહોળાઈ કેટલી હશે ($^{\circ}$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo